Moldovada, parlament seçimnerindän taa birkaç ay ileri, gençlerin hristiyannık terbiyedilmesinä alınmışlar. Bunun için hacılık gidişi gibi Türkkiyeyä gezi hazırlanmış, onnarın daavası — gençleri Avrupa Birliinä karşı çıkartmak. Kim biletleri hem yaşamayı beş yıldızlı otelindä Akdeniz boyunda ödemiş-belli diil. Ortaya çıktı, ki biletlär rus rublilärlän alınmışlar. Nicä moldvan gençlerini kandırêrlar TUKun aaraştırmasında.
Katılımcıların seçilmeleri politika yolunnan seçilmesi
Aprel ayında 2025 yılda Moldovadan üürenici Anatoliy (aadı diişildi onun yalvarmasınnan) kabletmiş telegrama kiyat, neredä yazılıymış, ani var kolaylık birkaç günä Türkiyeyä gitmää.
“Çıkmaa yola kafadarım teklif etti, angısı pay alêr Rusya ödenmiş haraketlerindä (Avrasiya, Moldovada hristian haraketi (o enidir hem Kişinövda LGBT paradında da onnar pay almışlar). {…} O haberlemiş kendi mentorlarına benim isteemi gitmää, da sora onnar benimnän baalandılar”,-annattı Anatoliy.
Birazdana sora ona yollamışlar soruşlarlan anketayı, angılarına o lääzımmış cuvap etsin. Sonunda o seçimi taradı. Biletleri Türkiyeyä uçmaa deyni ona göndermişlär biriki saat ileri.
“Bän geldim aeroporda, kafadarlarımnan karşı geldim, angıları orayı gidärdilär. Antaliyanın aeropordunda bizi transfer karşıladı hem otelä götürdü. Geeri dooru genä ölä: transfer uçak-Kişinöv”,- TUKa annattı lagerdä pay alanı.
Biletlerin alışını ödärmişlär rus rublelӓrlӓn. Biz bulamadık kim bunu yapmış.
Sonunda Türkiyeyä gezi dört gün türk otelindä Armas Life Belek sürmüş. Bu beş yıldızlı otel kurort erindä bulunêr. Dört gün için iki kişilik oda 450 evroya yakın bir kişidän tutacek. Katılımcı sayısı yaklaşık 60 kişiydi.
Anatolinin laflarına görä, onnar Türkiyedämişlär aprelin 23-27-sinä kadar. Bu vakıtta geçmiş konuşmaklar Moldovadakı ortodoksluu için, nasıl onu korumaa, nicä tutmaa Rusya klisesinnän baalantıyı hem neçin AB-tradițional deerlikleri yok eder.
Ioann-kandırıcı
Pay alannarlan taa yola çıkmadıynan bir adam baalanmış, angısı kendini Ioann adlan tanıtmış. Telefon açarmış yada kiyat yazarmış türk numarasından. O da verärmiş nasaat lagerin katılımcılarına Belek otelinä gelişin ilk günü.
“Bän götürerim sizin grubunuzu, neetlenerim, ki biz sizinnän gidiştän sora yakın işbirliimizi götürecez”,-açıklamış gidişin organizatorların birisi. O taa haberlemiş gençleri, ani bütün dünnedä iiliin hem kötülüün arasında kavga gider da lääzım birleşmää ortodoksluun dolayında.
«Sizin devletiniz içindä, o devletin içindä, angısında Bän yaşêêrım, bütün kavga gider kiar üüsek uurda. Onuştan birleşmää — bizim ilk daavamız , da düşünmää, nasıl biz faydalı olabiliriz”,-ekledi Türkiyedä din lagerin organizatoru.
Adam annattı, ani diil uzak yaşarmış patriarh Kirilın yaşadıı erindän hem “türlü käämil işlärlän evlän baalı” zanaatlanêr. Telegramın çatında o Ioann Erema gibi yazılıymış.
“Büük bir yalvarmam var. Unutmayın, ki bizim gidişimiz turistik diil, ama eetyimli. Onuştan iş içindä bulunmaa önemnidir”,-organizator pay alannara danışarmış.
Halizdän organisatorun aadı diilmiş ölä, nicä o kendisini tanıştırmış. Patretlerin yardımınnan hacılık gidişindän bizdä vardı kolaylık organizatoru bulmaa . O politika PR üürediciymiş-Ivan Eremenko. Rus Bakannıına baalı Finans Universitetin sayfasında o yazılı nicӓ Cümnӓ Kommunikațiyalar hem Media Biznes kafedrasının doțenti gibi. YouTube podkastların birisindä onu tanıştırêrlar nicä politehnologu.
Kendi Instagram öz sayfasında Eremenko açıkladı, ani o bir oyuncu, konuşkaların götürücüsü hem çalgıcı. Ama yayının birisindä o gösterdi, ki Rostov-na-Donuya iş için uçêr, #politikadanışmanıgibi hêştêgı ekleyeräk.
Biz savaştık Eremenkoylan baalanmaa. Ama ne telefon açtı, ne dä telegramda mektuba cuvap etti.
Biz onun ofițial poçtasına da yazdık, angısı universitetin sayfasında gösterili, neredä o üüredicilik yapêr, ama burada da cuvap alınmadı.
Avrupa Birliin için feyklar
Taa baştan pay alannara yasakladılar patredä çıkarmaa yada video yapmaa. Ama biriki patret yapmaa kolaylık bulunmuş. Onnarda manipuläțiya örnekleri Avrupa Birliinnään baalı.
Örnek, Gamburg alman kasabasında bir adama Eni Yılın çamını uşak başçesindä koyduu için 3 bin evro para cezası verildi. Bunu derslerdä hristiannıın yasaklanması olarak açıklandı. Ama halizdän nemțelerin gazetalarına görä izinsiz giriş için uşak başçasın dolayına ona para cezası verildi.
Taa ileri uşak başçasının başkannıı Eni Yılın çamını koymamaa kararlamış, deyni ani oraya başka dinnerdän uşaklar gelerlär.
Bundan kaarä, Almaniyada yasaklamêêrlar hristian elementlerini yada hristian yortularını kutlamaa. Örnek, Eni Yılın çamını çoku Almaniya kasabaların ortasında koyêrlar. Moldovanın Avrupaya integrațiyasınnnan korkunç geleceyini olucaana inandırmak için, Anatolinin laflarına görä, LGBT paradlarını da gösterärmişlär.
“Sölärdilär, nasıl kötü olacek Moldovaya hem inancımıza, eer biz hep ilerleyecez Avrupaya dooru”,-ekledi lagerin katılımcısı.
Siyası kontekstindä ortodoks hareketleri
Anatolinin laflarına görä, Moldovaya etiştiynän, gidişin pay alannarını karşılamıș genç bir kişi, angısı Mihayıl gibi kendisini tanıştırmış. O çeketmiş eklemӓӓ din gezisindän katılannarı türlü grupalara, ortodoks hareketlerinnän baalı “Kavçeg-aylä hem inanç”.
Çocuun adı Mihayıl Tumba. O Kiriet-Lungadan, Çadır-Lunga dolayından. Mihayıl sık-sık “Kavçeg-aylä hem inanç” hareketinin videolarında peydalanêr. O taa “Avrasiya” organizațiya programanın birisinä katıldı, Ilan Şorlan baalı.
Iyülün 25-indä Moldova Bilgi Güvennii Servisi soru göndermiş: ki daava kuruluşu bu organizațiyayı ekstrimist olarak belli etsin.
Videonun birisindä Mihayıl annadardı, ani o “ Dooru seçimnär için” proektın götürücüsü.»
O zaman gençlär gezärmişlär devletin içindä da sorarmışlar, angı kandidatı seçimcilär destekleerlär. “Dooru seçimnär için” hareketin etkinniklerindän birisindä, onnarca gençlerin önündä Viktoriya Furtuna laf sölemiş, angısı o zaman başkan seçimnerinӓ aday olmuştu. Iyülün 2025 yılda o düşmüş Avrupa Birliin yaptırım yapraana Moldova Respublikasının suverenitetini bozmak, sarsıtmak yada korkutmak için. Dokumenttä gösterildi, ki Furtuna Ilan Şorlan baalı.
Biz savaştık Mihayıllan baalanmaa, ama o mektuba cuvap etmedi.
Ne baalı “Kavçeg-aylä hem inanç” projesinnän, bizim pek çok bilgimiz yok. Tik-Tokta Sosiyal mediasında onnarın var sayfaları, neredä kimär-kerä video koyêrlar. Ama Telegran-kanalında onnar taa aktiv. Paylaşımlar orada taa çok hristian tematikasında, ama politikasız geçmeer. Örnek, avgustun 6-sında paylaşım peydalanmış:
“Eer sän Allahlan-sän yalnız diilsin. Dua et. Te onnar için, kim zeetlener. Te onnar için, kim düşmüş. Te onnar için, kim durêr yalnız. Cezalandırma. Üfkelänmä. Ama yalanın üzünä karşı susma”,-sölenärmiş paylaşımda. Postun taa aşaasında #EvgeniyaGuțul hêştegını eklemişlär.
Yazı Gagauz Erin başkanı Evgeniya Guțul hakında verdii kararın açıklamasından sora peydalanmış ertesi günü. Onu edi yıla kapanda oturmasına karar verdilӓr haka karşı partiyanın finanslaştırması için.
Birazdana sora YouTube kanalında “Kavçeg-aylä hem inanç” (şindi o kanalı diiştirmişlär “Moldovanın ortodoks haberleri”) durumu Guțullan lafetmişlär haberin çıkışın birisindä. Sunucu acılı annatmaları kullanmış Guțul için, nicä iki uşaan anası için da inandırarmış bakannarı susmamaa bu olayışta.
“Ne için bölä karar? Öldürmek için? Zeet için? Büük hırsızlık için mi? Diil. Devledä pari getirme deyni için suçlanêr. Ama diil sadece inandırıcı bilgilerle. Hiçbir juridikalı document olmadan ”,-annadardı YouTube kanalında “Moldovanın ortodoks haberlerin” sunucusu.
Bu çıkışta taa annadardılar, ani Moldovanın başkan seçimnerdän sora var nasıl yasaklandırsınnar ortodoks klisesini.
Harekedin temsilcileri “Kavçeg -aylä hem inanç” çaarêrlar kimär-kerä pazarlar günü izmetlerinä kliseyä.
Onnarın birisindä Ayoz Yörgi adına klisesindä Vitaliy Şınkari popaz olarak izmeteder. O Belektä pay alannarın önündä laf söleyennärin birisiydi.
Ne polițiyada söleerlär?
Koruyucuların haberi var mı bu lagerlär için? Biz Moldova polițiyanın Baş inspektoratına sorgu yolladık.
“Hertürlü gidiştä, angısı korkulacak geler hem angısında Moldovanın vatandaşları pay alêrlar, polițiya karışacek. Bizim kurumumuz herzaman siireder türlü hareketleri, angıları var nasıl karşı gitsinnär şindiki kanonla, hem kararlêêrlar gerekli işlär onnarın önünü almaa hem vazgeçtirme deyni”,-cuvap ettilär polițiyanın Baş inspektoratında.
Güvennik uzmanı: “Bu beenzeer nıce sekta, ınancıların ınançlarını radikalleştirerlӓr .”
WatchDog organizațiyanın publika/halk politikanın hem güvenniin eksperti Andrey Kurêraru sayêr, ki busoy organizațiyalar gençleri radikalleştirer.
“Eer biz gençlӓr için lafederiz, angıları aktiv ortodoks deerlerini götürerlӓr, bu narativlӓrlӓn onnarın birleşmesi taa kolay , angıları onnara Türkiyedän verildi. Bunun Türkiyedä olması ironi geler, müsliman devletindä”,-notaladı Kurêraru.
Onun düşünmesinä görä, çalışmak gider birkaç tarafa dooru. Onnarın arasında-popazlarlan kavga etmesi, angıları “gitmeerlär Moskova yolundan”. Taa bir element var: sosyal medya sayfalarını açmak, neredä bundan kaarä onnar taa feykları paylaşêrlar, özelliklän Avrupa Birliin hakında.
Materialı hazırladı Petr Garçu
Çevirdi Anetta Büük
