Istoriyaya bakarak ölä oldu, ani basarabiyalı bulgarların evel vatannan dostluu kaavileşer dostluk gelip-gelmäklän türlü kuvet uurunda. Tarakliyanın primarı Väçeslav Lupov onnarın arasında. Ama onun önemli karakteristikası — o antievropalı gezişi açık destekleer, örnek, türlü etkinniklerdä hem kendi soțial sayfalarında, ama kendi Evropa birliindä, taa doorusu Bulgariyada, Tarakliya kasabasına deyni o isteer proektlara para. Kendi fevral gidişindä Sofiyaya Lupov Halk topluşuna azarlamaklan Moldovada Bulgariyanın posolu Maya Dobreva için mektup vermiş. Tarakliyanın primarı sammitä ofițial gitti, mektup için açık-açık hiçbirerdä konuşmadı, ama biriki intervyuda posolstvayı azarladı. Taa çok bilgi bizim materialda var.
Sofiyada sammitä gidiş.
Fevralın bitkisindä Tarakliyanın primarı Väçeslav Lupov iş konusunnan baalı Bulgariyaya gitti. Onun soțial sayfasında Sofiyanın primarınnan Terziev Vasillän buluşmak videosu peydalandı. Komrat kasabanın primarı Sergey Anastasov hem Kişinövun primarı Ion Çeban onunnan barabar Sofiyadadılar. Balkan Cities Network B-40 sammitindä onnar çaarılmıș musaafirlärdilär.
“Sofiyanın primarınnan Terziev Vasillän bereketli bir buluşmamız geçti, angısında biz işbirliin perspektivini hem önemni karşılık tarafı lafettik. Bu toplantı içindä biriki önemni buluşmak geçti, taa da Bulgariyanın milli toplantının başınnan Kiselova Nataliyaylan konuştuk. Başbakan yardımcısı Atanas Zafirov, çevre hem su kaynakları bakanı Manol Gönov hem parlament deputatı Deyan Deçev bizi kablettilär”.-Lupov annattı.
Ne için tam olarak annaşmıșlar — Lupov açıklamadı. Bu buluşmakta, videoya bakarak, o rus dilindä lafedärdi.
Gidiş-parasız, sonuçlar- şartlı
Soruşa gidişin özel sonuçları hem ona deyni arcamaklar için Tarakliyanın primariyası ofițial soruşlan cuvap etti:
“Tarakliya kasabanın primarın emirinnän «Iş gezisi için» Tarakliyanın primarı Väçeslav Lupov iş gezisinä Bulgariya devletinä Sofiya kasabasına yollanıldı. Emirä görä hepsi arcamaklar kabledän taraftan olardı”,-Tarakliyanın primariyası açıkladı.
Gidişin sonuçları için bişey sölämedilär, salt göstürüp linkleri materiallarda Mediyada bu buluşmaklar için, taa ilerki koyulu materialları TUKtan da. Ama annaşmak için taa özel bilgilär yok.
Baalantıların birisindä, angısını bizä yolladılar, vardı taa bulgar milli radionun materialı (BMR), angısında Lupov aalaşardı, ani Tarakliyanın primariyası proektları kabletmeer, hem hemen getirärdi örnek, ani programaya “Evropa küüyü” görä enidän düzeltmää kasabadakı muzeyin yapısını onnara vereceklär para. Bundan kaarä, materialda Lupovun azarlaması Bulgariya elçiliinä Moldovada koyulu. Iki taraftan da, Lupovun laflarına görä, politika sorumu var.
Politika alt tekstlän götürmäk
Tarakliya primarını hem başka öndercileri Moldovadan Valeriy Delibaltov toplantılarda Sofiyada götürärdi. O Önetim kurumun organizațiyanın başı bulgar-moldvan satılık-industrial palatası adına.
Organizațiyanın sayfasında yazılı, ki o bulgar-moldvan işini ilerlemäklän zaanatlanêr. Organizațiyaya var nicä gersin fizik yada üridik kişilär, kim alış-veriş ilişkileri Bulgariyada hem Moldovada doorutmaa meraklanêr. Noyabridä hem Dekabridä 2024 yılda Delibaltov kendi soțial sayfalarında buluşmak için Rusyanın hem Bulgariyanın alış-veriş başınnan Artüşın Konstantinnan bilgilärlän paylaştı. Orada taraflar iki taraftakı satılış-ekonomik ilerlemenin Bulgariya, Rusya hem Moldova aralarında soruşlarını konuşardılar.
Bakmayarak te ona, ani organizațiya koyêr kendini nicä bir iş organizațiyası, kendi Delibaltov bulgar soțial partiyasınnan (BSP) baalı — bu kuruluş Ukrayınaya silahları vermeyä karşı çıktı, bu devletä Rusyanın girişindän sora. Iyüldä 2024 yılda kendi sayfasında Facebookta Delibaltov eni yaradılan partiya organizațiya için BSP iş birliindä duydurdu, angısı basarabiyalı bulgarları birleştirecek.
Delibaltovun biografiyasında soțial sayfalarında yazılı, ani o Räzan asker-hava uçilişesindä üürenmiş. Onu o 1995 yılda başarmış.
Lupovun gizli mektubu azarlamaklan Bulgariyanın elçilii için Moldovada
Ofițial olarak Lupov V-40 sammitinä katıldı. Bunun için dä o intervyüda annattı.
“Bän buraya V-40 foruma geldim, neredä Balkan memleketlerin başları toplandı. Bän şannı musaafir olarak daavet edildim. Bu forumda biz başka kasabaların primarlarınnan çok görüşmäk geçirdik. Bundan kaarä, başbakannıkta, parlamenttä bizim çok görüşmemiz oldu, angılarını biz forum zamanında geçirdik. Hem bizim Bulgariyanın başkannıına, nicä Moldovada Bulgariyanın elçilii çalışêr, nekadar verimni elçilik hem konsolusluk vatandaşlık verilmesindä etiştirmää öz fikirimizdi»,-Lupov intervyuda Bulgar halk radiosuna annattı.
Biz aaraştırabildik, ani Lupovun Bulgariyaya gidiş zamanında Halk toplantısına imzalanmış Tarakliyanın primarınnan bir kiyat verildi. Dokumenttä Lupov Bulgariyanın elçisinin işini azarlêêr.
Lupov kiyatta haber eder, ani Dobreva Mayayı elçi erinä koyduktan sora, proektlär durgundular, angıları kasabanın gelişimini kaldırmaa deyni yardım etsinnär lääzımdı: “(…) Canabini Dobrevayı koyduktan sora Tarakliya kasabanın önetimi Bulgariya Republikanın destää olmadan kaldı. Bu çok sebeplerdän görüner. Var nasıl Tarakliya kasabanın primarını örnek olarak almaa, angısı hiç bir ofițial etkinnää davet edilmedi, angısı Moldova Republikada Bulgariya Republikanın elçiliinnän geçirildi”.
Tarakliyanın primarı taa aalaştı, ani Dobreva, onun fikirinä görä, “onunnan buluşmaa faydalı saymêêr”.
Dilek açıklamasında, angı naasuz proektlär için laf gider, Tarakliya primariyasında cuvap vermedilär. Biz Väçeslav Lupovun da fikirini savaştık sormaa, ama o lafetmää istämedi.: “Siz bendän bişeyä açıklamak alamayacenız, bän bölä haber basmalarlan konuşmêêrım”.
Bulgariya başkannıın mektuba reakțiyası.
Bulgariya Halk topluşunda Lupovdan kiyadın olmasını bizä belli ettilär, ama açıkladılar, ki mektubun içindekiliini açıklamak — Halk topluşun üstünnüü diil, onuştan taa islää Bulgariya Dış işleri Bakannıına danaşmaa. Bulgariya başbakannıından cuvabı opozițion “Diriliş” partiyanın deputatı hem aşırda bulgarlarlan ilgili politika komissiyanın başkanı Stoyan Taslakov imzaladı.
O mektubun halizdän olduunu belli etti, ama notaladı, ki kiyadın içindekiliini açıklamaa dil Halk topluşunun işi, bu konuda taa dooru olacek Dış işleri Bakannıına danışmaa.
Soruşa, var mı nasıl Lupovun işleri (angıları formal olarak baamsız, ama açık-açık «Победа» politika blokunu destekleer), özelliklän, kritikaylan kiyat, bulgar diplamatın adını bozmak için yazılsın, aşırda bulgarlarlan ilgili politika Komissiyasında cuvap ettilär:
“Bizä, profil komissiyası olarak, bulgar toplumnarından hepsi başkannarlan baalantıyı desteklemää önemli, bakmayarak onnarın politika bakışlarına. Bu demokratiya hem Avrupa deerlerin gösterişi. Bulgariya Avrupa Birliin bir azasıdır hem onun kurumnarı bu prinsiplerä baalı kalêrlar”.
Bulgariyanın Dış işleri Bakannıında kendi cuvabında bizim soruşumuza Lupovun mektubunnan ilgili fikir bildirmedilär. Ama açıkladılar, ani Tarakliya dolayında 2023-2025 yıllardan Bulgariya başkannıın parasınnan 22 proekt geçirildi. Onnarın toplam paası — 2,5 milion leva (yakışık 1,3 milion evro). “Bu proektlar için kabledän para kuruluşların arasında Tarakliyanın primariyası yok”, — Bulgariyanın Dış işleri Bakannıında açıkladılar.
Bu departamenttä taa ekledilär, ki bölä mektuplar, kimdän dä gelmesinnär, yok nasıl grantların daadılmasına karışsınnar, deyni ani hepsi proțeduralar açık hem konkret kurallara görä yapılêr.
Tarakliyanın primariyasında Väçeslav Lupovun Maya Dobrevanın tarafına dooru mektupları yada nasılsa cuvaplarına fikir bildirmeyi istämedilär.
Primariyada biz bundan kaarä sorduk: diplomatik izmetin hem primariyanın arasındakı etersiz ilişki baalı mı te onnan, ani Väçeslav Lupov Ilan Şorunun tarafını tutêr, angısı antı-Avrupa politikasını ilerleder da ozaman Avrupa devletindän yardım istemesindä var mı logika? Primar Väçeslav Lupovun imzasınnan cuvapta açıkladılar, ani cuvabı bu soruşa cümneya faydalı görmeerlär, ama bu Väçeslav Lupovun öz fikirini gösterer.
Lupovun tarafından azarlamaya Moldovada Bulgariya elçiliindän tepkiyi biz alamadık.
Lupovun ortakları AB-ya karşı çıkêêrlar, ama Tarakliyanın primarı Avrupanın tarafından yardım isteer. Ne bunnan diil osoy?
Lupovun fevral mektubunda açıklandı, ki Bulgariyanın yardımı Tarakliyaya önemli. Tarakliya Bulgariya başbakannıın proektlerindän ne bekleer, Lupov erindeki mediyaya intervyuda söledi.
Lupov Bulgariyadan ayırılıktan sora hemen Moskovaya gitti. Mardın çeketmesindä o Moskovadaydı, neredä “Bütün Rusya Marțişor-2025” festivalında pay aldı. Oradaykana kendi “dostunu hem kafadarını” Ilan Şoru kutladı, angısı moldvan adaletindän saklanêr. Moldovada onu “ Moldova bank sistemindän 1 miliard çalması” için 15 yıla kapana oturtmaa kararladılar.
Lupovun Şorlan baalantısı için Tarakliyanın primarı Moldova Bilgi Güvenniin Izmetinnän insannarlan hem kuruluşlarlan yapılan listeya düştü. Bitkisi Amerika Birleşik Devletlerin hem Avrupa Birliin sankțiyaların altında bulunêr. Kişilär, angıları sankțiya altına düşännärlän baalı, Moldova içindä var nicä problemalarlan karşılaşsınnar. Te bölä banklar, para diiştirän erlär, avukatlar, notariuslar, emlakçılar lääzım olaceklar “üüsek uurda gücü gözä alsınnar kişilerä dooru, angıları subyekt kısıtlamalarınnan baalı” hem busoy kişilerin hem onnarlan baalı subyektlerin varlıklara girişleri engel olabilir hem Devlet vergi izmetinnän dä engellener.
Tarakliya primarın tarafına dooru gözä taa bişey alınmêêr, ama Şorlan baalantısı için var belliliklär, ani o kompetent yapımın gözünä alındı.
Avtor: Pötr Garçu
Çevirdi: Anna Yanak
